Europa Nostra wijst zeven bedreigde erfgoedsites aan voor 2026

Europa Nostra, het toonaangevende Europese erfgoednetwerk, heeft de zeven meest bedreigde erfgoedsites van Europa voor 2026 bekendgemaakt. De lijst omvat locaties variërend van de oude stad Minoa in Griekenland tot Britse barakken in Malta. Elk van de zeven geselecteerde sites komt in aanmerking voor een erfgoedsubsidie van €10.000 van de Europese Investeringsbank (EIB) om maatregelen ter redding te ondersteunen.

Selectiecriteria en werkwijze

De zeven sites werden geselecteerd op basis van hun Europese culturele en maatschappelijke waarde, de ernstige dreiging waarmee ze worden geconfronteerd, en hun potentieel om te fungeren als motor voor duurzame sociaaleconomische ontwikkeling. Sinds de lancering in 2013 heeft het op nominatie gebaseerde programma gefungeerd als katalysator voor het mobiliseren van expertise, het tegengaan van ongeschikte ontwikkeling en het waarborgen van publieke en private financiering. De volgende stap is het formeren van expertteams voor elke site, die informatie verzamelen, met belangrijke belanghebbenden in gesprek gaan en ter plaatse missies uitvoeren om de situatie te beoordelen. De bevindingen resulteren in een rapport met aanbevelingen en ondersteunen de ontwikkeling van een op maat gemaakt project voor elke site, dat de komende twee jaar wordt uitgevoerd met ondersteuning van de EIB-erfgoedsubsidie.

De haven van Katapola onder de antieke stad Griekse Minoa

Katapola Village en Oude Stad Minoa, Amorgos, Griekenland

Het dorp Katapola en de oude stad Minoa op het eiland Amorgos in de Cycladen vertegenwoordigen volgens Europa Nostra een uitzonderlijk register van de continuïteit van menselijke bewoning van de oudheid tot het heden. Geplande grootschalige havenontwikkelingen vormen een directe bedreiging voor het kwetsbare culturele en historische landschap en riskeren onomkeerbare schade aan zowel de archeologische vindplaats als de levende gemeenschap die ermee verbonden is. Europa Nostra stelt dat de bescherming van deze attracties een krachtige kans biedt om een repliceerbaar model te vestigen voor andere Middellandse Zee-eilanden, wat bewijst dat erfgoedbehoud, gemeenschapsleven en duurzame ontwikkeling kunnen en moeten samengaan.

Fábri Watermill, Feked, Hongarije

De Fábri Watermill in het dorp Feked in Zuid-Hongarije werd gebouwd door Duitse kolonisten in 1788 aan de Karasica-stroom. De molen belichaamt eeuwenlange kennisoverdracht, technische vaardigheden en gemeenschapstraditie, aldus Europa Nostra. Het beheer over meerdere generaties, van de gebroeders Träbert tot de families Fábri en Gerst, weerspiegelt een continue verbinding met het lokale landbouwleven en vakmanschap. De molen en bijbehorende gebouwen bieden een blik in pre-industriële maaldersgemeenschappen. De commissie stelt dat de molen wordt bedreigd door structureel verval, overstromingen en onbruik. Behoud van de structuur beoogt een levend, werkend en productief testament van Europees landelijk vernuft, gemeenschappelijk geheugen en de blijvende waarde van lokaal en inheems erfgoed nieuw leven in te blazen.

Blower Hall, Esch-sur-Alzette, Luxemburg

De Blower Hall op de Belval-locatie in Luxemburg is een zeldzaam en monumentaal voorbeeld van Europees industrieel erfgoed dat op het continent steeds meer risico loopt. Gebouwd in 1910 voor ijzerertsverwerkking, bevindt de hal zich vandaag binnen het bredere Minett UNESCO Biosfeerreservaat. Ondanks nationale wettelijke bescherming heeft het dringend rehabilitatie nodig om zijn volledige potentieel te ontsluiten als dynamisch burgercentrum, aldus Europa Nostra, waarbij universitair onderwijs, wetenschap, cultuur en gemeenschapsleven worden geïntegreerd.

Britse Barakken in Fort Chambray, Gozo, Malta

De Britse barakken in Fort Chambray op Gozo zijn het enige overgebleven voorbeeld van Britse militaire huisvesting op het Maltese eiland. Gebouwd in de 19e eeuw binnen een 18e-eeuwse fortificatie, weerspiegelen de barakken bredere hervormingen in de leefomstandigheden van soldaten en bieden een zeldzaam inzicht in het gezinsleven onder Britse heerschappij. Momenteel worden de barakken bedreigd met vernietiging: een vergunning van de Planning Authority uit 2024 staat de sloop van tot 85 procent van de structuur toe om plaats te maken voor intensieve residentiële en hoteloewikkeling. Lokale ngo's, media en crowdfundingcampagnes hebben zich gemobiliseerd om deze plannen tegen te gaan. Europa Nostra stelt dat opname op de lijst van zeven meest bedreigde sites een cruciale kans kan bieden om de barakken te redden, de gemeenschap opnieuw met haar erfgoed te verbinden en duurzame, cultureel gevoelige herontwikkeling te bevorderen boven kortetermijneconomisch gewin.

Vale de Milhaços Kruitfabriek, Seixal, Portugal

Het Vale de Milhaços kruitfabriekcomplex in Seixal is een van Europa's meest complete en uitzonderlijk goed bewaarde industriële sites. Het werd vanaf het einde van de 19e eeuw tot 2002 met stoom aangedreven en behoudt originele gebouwen, werkplaatsen en eeuwenoude stoommachines die waren ontworpen voor veilige productie van zwart kruit, gebruikt voor mijnbouw en bouw in plaats van oorlogsvoering. Naast de industriële waarde is het fabriekcomplex een zeldzame ecologische enclave, met 682 geïnventariseerde soorten sinds 2020. Europa Nostra stelt dat dringende actie nodig is om structurele achteruitgang, vandalisme en invasieve vegetatie op de site te bestrijden. Ondersteund door lokale gemeenschappen, voormalige werknemers en erfgoedinstellingen heeft het complex een immens potentieel voor duurzaam adaptief hergebruik als cultureel, educatief en wetenschappelijk centrum, met plannen om het om te vormen tot een museum.

Gereformeerde Kerk van Sântămăria Orlea, Roemenië

De Gereformeerde Kerk van Sântămăria Orlea in Transsylvanië is een van de oudste stenen kerken in de regio. Het exemplificeert de overgang van Romaanse naar Gotische architectuur en behoudt een zeldzame opeenvolging van ongerestaureerde muurschilderingen die dateren van 1311 tot het midden van de 15e eeuw. Ondanks meer dan 700 jaar ononderbroken liturgisch gebruik wordt de kerk nu geconfronteerd met ernstige bedreigingen door opkomend vocht, structurele scheuren, afbladderende fresco's en ontoereikende eerdere dakreparaties. Europa Nostra stelt dat tijdige interventie niet alleen deze unieke site kan beschermen, maar Sântămăria Orlea ook kan vestigen als een regionaal model voor erfgoedgericht behoud, duurzaam cultureel toerisme en voortgezet gemeenschapsleven.

Weifert's Brouwerij, Pančevo, Servië

Weifert's Brouwerij in Pančevo is een belangrijk monument van Europees industrieel en brouwerijerfgoed, opgericht in 1722. Het is de oudste brouwerij op de Balkan en een pionier in stoomgedreven bierproductie in Zuidoost-Europa. Nauw verbonden met de culturele en economische ontwikkeling van de Banat-regio binnen de Oostenrijks-Hongaarse monarchie, functioneerde het niet alleen als industrieel landmark maar ook als levendig sociaal en cultureel centrum. Vandaag loopt het uitgestrekte complex risico door langdurige verwaarlozing, structureel verval, diefstal van machines, overstromingen en extreem weer. Europa Nostra stelt dat de heropleving van de brouwerij een vlaggenschipvoorbeeld kan worden van hoe grote, ongebruikte industriële sites duurzaam kunnen worden getransformeerd tot gemeenschapsgerichte culturele en creatieve centra in heel Zuidoost-Europa.